Arama Kelimenizi yazıp Enter'a basınız.

Rakamlarla Türkiye’de Hafızlık Eğitimi*

Hafız; Koruyan, saklayan, muhafaza eden gibi anlamlara gelen Arapça bir kelimedir. Hafız kelimesi aynı zamanda ‘el Hafiz’ şekliyle Rabbimizin isimlerinden birisidir. Kur’an’ın bütününü ezberleyen kişiye, Kur’an’ın korunmasını, muhafaza edilmesini sağladığından dolayı ‘hafız’ denilmiştir. Kur’an ezberleme işi de ‘hıfz’ olarak adlandırılmıştır.

Kur’an-ı Kerim’in tamamını ilk olarak ezberleyen Efendimiz sallallahu aleyhi vesellemdir. Kur’an ayetleri nazil oldukça Efendimiz’in büyük bir titizlikle onları ezberlemiş, ezberlediklerini de gece gündüz ibadetlerde tertil üzerine okumuştur.

Yazının henüz gelişip yaygınlaşmadığı İslam’ın ilk dönemlerinde, Hafızlık Kur’an’ı korumanın bir yöntemi olarak belirlenmiştir. Bilhassa Efendimiz’in Kur’an’ı ezberlemeyi teşvik etmesi, hafızlığın sonraki tarihlerde bir gelenek haline dönüşmesini sağlayacaktır.

Zamanla yazının yaygınlaşması ve Kur’an’ın yazma nüshalarının çoğalması, böylece Kur’an’ın yazıyla muhafazasının sağlanmış olması karşısında hafızlığa olan ilginin azalması beklenirdi. Ancak böyle olmadı. Kur’an’ın yazılı nüshalarının çoğalmasıyla, ezberleyen hafızlarının çoğalması aynı paralellikte seyretmiştir. İbnTeymiye, İbn’ülCezeri gibi âlimlerin, ezberlemenin yazmaktan çok daha sevaplı olacağını söylemeleri bunu ortaya çıkarmaktadır.

Önce Mekke’de Erkam’ın evi, sonra Medine’de Mescid-i Nebi’nin bitişiğindeki Suffa Kur’an’ın hıfzedilip, ahkâmının tedris edildiği mekânlar olmuşlardır. Burada bizzat Efendimiz’in gözetiminde birçok hafız yetişmiştir. Sahabeler, Kur’an ezberlemeye tarih boyunca en fazla ehemmiyet veren ümmettir.

KURRA
Kur’an okuma ve okutma işi ile meşgul olan üstatlara Kurra denilmiş, Kurralar hem Kur’an’ın okunuş vecihleri ve usulleri üzerine çalışmışlar hem de Kur’an’ın bütünü kusursuz bir şekilde ezbere okuyabilen hafızlar yetiştirmişlerdir. Önceki tarihlerde cami ve kurraların evlerinde sürdürülen hıfz faaliyetleri, Selçuklu döneminde kurumsallaştırılmış ve Dar’ul-Kurra ve Dar’ul-Huffaz adlarıyla açılan medreselere taşınmıştır.

Osmanlı Devleti’nin tarih sahnesinden çekilmesinden sonra hafız yetiştiren medreseler de ortadan kalkmıştır. Cumhuriyet idaresinin tek parti yıllarında eğitimi yeniden düzenleme amacıyla uyguladığı baskı politikaları ve kurumsal niteliğiyle hafız yetiştirecek hiçbir kalmaması hafızlık eğitimi büyük oranda aksatmış ancak bazı cami imamlarının kendi kişisel gayretleriyle hafız yetiştirilebilmiştir.

Çok partili siyasal hayata geçişle birlikte dini ilimler alanındaki kurumsallaşma süreci ile hafız yetiştiren Kuran Kursları açılmaya başlanmıştır. Halen Türkiye’de hafızlık eğitimi büyük oranda Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı Kuran Kurslarında sürdürülmektedir.

Sekiz yıllık kesintisiz eğitim adı altında 1997 yılında yapılan düzenlemeyle hafızlık müessesesi uygulamadan büyük zarar görmüştür. Öyle ki Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı kurslarda hafızlık yapan öğrenci sayısı 1996 yılında 22. 385 iken bu rakam 2001 yılında 6.025’e kadar düşmüş ve 2004 yılına gelindiğinde ise 7.340 Kuran Kursundan 3.119’u öğretime kapanmıştır.

Hafızlık eğitimi yapılan Kur’an Kurslarında sadece Kur’an ezberletiliyor olması sebebiyle öğreticilerin yüksek öğrenimli ve pedagojik formasyon sahibi olmaları gerekmediği sadece hafız olmalarının yeterli olduğu iddia edilmektedir. Nitekim elimizdeki bilgilere göre Kur’an Kurslarındaki öğreticilerin %95’inin hafız olduğunu biliyoruz. Ancak sadece Kur’an’ın ezberletilmesi olsa bile henüz öğrenim ve gelişme çağındaki bireylerin 2-3 yıl süren bir eğitime alınması gerçeği göz ardı edilemez.

SAYISAL VERİLER

– KUR’AN KURSU SAYILARI

Eğitim Öğretim Yılı

Açık Kur’an Kursu Sayısı

2000-2001

3368

2001-2002

3364

2002-2003

3852

2003-2004

4322

2004-2005

4447

2005-2006

4951

2006-2007

6033

2007-2008

7036

2008-2009

7677

2009-2010

8696

– ÖĞRENCİ SAYILARI

Eğitim Öğretim Yılı

Kur’an Kurslarına Katılan Öğrenciler

Erkek

Bayan

Toplam

2000-2001

13956

76397

90353

2001-2002

17364

86745

104109

2002-2003

16982

101353

118335

2003-2004

16729

117677

134406

2004-2005

17891

137394

155285

2005-2006

19588

164768

184356

2006-2007

19428

210869

230297

2007-2008

21934

228039

249973

2008-2009

23015

245721

268738

2009-2010

25137

272110

297247

HAFIZLIK BELGESİ ALAN ÖĞRENCİ SAYILARI

Yılı

Hafızlık Belgesi Alan

Erkek

Bayan

Toplam

2000

2734

1558

4292

2001

1442

1478

2920

2002

827

1049

1876

2003

597

820

1417

2004

678

876

1554

2005

721

987

1708

2006

802

1024

1826

2007

850

1224

2074

2008

1039

1325

2364

2009

1350

1635

2985

* Bu yazıdaki veriler Diyanet İşleri Başkanlığı’nın www.diyanet.gov.tr adresinden açıkladığı resmi verilerdir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir